Nha Trang là một thành phố ven biển và là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa, khoa học kỹ thuật và du lịch của tỉnh Khánh Hòa, Việt Nam. Trước khi trở thành phần đất của Việt Nam, Nha Trang thuộc về Chiêm Thành. Các di tích của người Chăm vẫn còn tại nhiều nơi ở Nha Trang như các tháp Chàm, tháp Bà. Các bãi biển đẹp của thành phố này đã biến nó thành một danh lam thắng cảnh.Thành phố Nha Trang hiện nay có diện tích tự nhiên là 251 km2, dân số 350.375 người (2005). Phía Bắc giáp huyện Ninh Hòa, phía Nam giáp thị xã Cam Ranh và huyện Cam Lâm, phía Tây giáp huyện Diên Khánh, phía Đông giáp Biển Đông.
Nguồn gốc tên gọi
Theo nhiều nhà nghiên cứu, tên "Nha Trang" được hình thành do c
ách đọc của người Việt phỏng theo âm một địa danh Chăm vốn có trước là Ya Trang (có nghĩa là "sông Lau", tên người Chăm xưa gọi sông Cái chảy qua Nha Trang ngày nay). Từ tên sông, sau chỉ rộng ra vùng đất từ năm 1653.
Về địa danh "Nha Trang", trong Toàn tập Thiên Nam Tứ Chí Lộ Đồ Thư, tập bản đồ Việt Nam do nho sinh họ Đỗ Bá soạn vào khoảng nửa sau thế kỷ 17 đã thấy có tên "Nha Trang Môn" (cửa Nha Trang). Trong một bản đồ khác có niên đại cuối thế kỷ 17 mang tên Giáp Ngọ Niên Bình Nam Đồ của Đoan Quận công Bùi Thế Đạt cũng thấy ghi tên "Nha Trang Hải môn" (cửa biển Nha Trang). Trong thư tịch cổ Việt Nam, đây có lẽ là những tài liệu sớm nhất đề cập đến địa danh này.
Có một thuyết nữa: ngày xưa nơi đây toàn nhà tranh vách đất, duy nhất có ngôi nhà của bác sĩ Alexandre Yersin người Pháp xây bằng gạch, lợp ngói, quét vôi trắng toát. Một lần có chiếc tàu lớn của ngoại quốc đi ngang qua cửa biển Cù Huân (cửa Lớn Nha Trang) thấy đất liền, viên chỉ huy hỏi xứ gì? Viên thông ngôn thấy nhà Bác sỹ Yersin trắng liền đáp 'Nhà Trắng". Viên chỉ huy ghi vào bản đồ. Vì tiếng nước ngoài không có dấu nên phát âm là "Nha Trang"[cần chú thích].
Trong Phủ biên tạp lục (1776) của Lê Quý Đôn đã có nhiều tên gọi Nha Trang như "đầm Nha Trang, dinh Nha Trang, nguồn Nha Trang, đèo Nha Trang".
ách đọc của người Việt phỏng theo âm một địa danh Chăm vốn có trước là Ya Trang (có nghĩa là "sông Lau", tên người Chăm xưa gọi sông Cái chảy qua Nha Trang ngày nay). Từ tên sông, sau chỉ rộng ra vùng đất từ năm 1653.Về địa danh "Nha Trang", trong Toàn tập Thiên Nam Tứ Chí Lộ Đồ Thư, tập bản đồ Việt Nam do nho sinh họ Đỗ Bá soạn vào khoảng nửa sau thế kỷ 17 đã thấy có tên "Nha Trang Môn" (cửa Nha Trang). Trong một bản đồ khác có niên đại cuối thế kỷ 17 mang tên Giáp Ngọ Niên Bình Nam Đồ của Đoan Quận công Bùi Thế Đạt cũng thấy ghi tên "Nha Trang Hải môn" (cửa biển Nha Trang). Trong thư tịch cổ Việt Nam, đây có lẽ là những tài liệu sớm nhất đề cập đến địa danh này.
Có một thuyết nữa: ngày xưa nơi đây toàn nhà tranh vách đất, duy nhất có ngôi nhà của bác sĩ Alexandre Yersin người Pháp xây bằng gạch, lợp ngói, quét vôi trắng toát. Một lần có chiếc tàu lớn của ngoại quốc đi ngang qua cửa biển Cù Huân (cửa Lớn Nha Trang) thấy đất liền, viên chỉ huy hỏi xứ gì? Viên thông ngôn thấy nhà Bác sỹ Yersin trắng liền đáp 'Nhà Trắng". Viên chỉ huy ghi vào bản đồ. Vì tiếng nước ngoài không có dấu nên phát âm là "Nha Trang"[cần chú thích].
Trong Phủ biên tạp lục (1776) của Lê Quý Đôn đã có nhiều tên gọi Nha Trang như "đầm Nha Trang, dinh Nha Trang, nguồn Nha Trang, đèo Nha Trang".
Giao thông
Đường hàng không: Trước đây có thể bay đến Nha Trang và hạ cánh ngay trong thành phố tại sân bay Nha Trang, nguyên là một sân bay quân sự nằm trên đường Trần Phú. Hiện nay, sân bay Nha Trang đã đóng cửa và khách du lịch có thể tới thành phố biển này bằng sân bay quốc tế Cam Ranh, cách đó khoảng
40 km.
Giao thông nội thành: Nha Trang có 6 tuyến xe bus nội thành và 1 xe bus sân bay, lộ trình trải từ Thành (diên khánh), Hòn Rớ, Chợ Lương Sơn... phục vụ việc đi lại của người dân thành phố.
Tuyến 1: Thành (huyện Diên Khánh) - Lê Hồng Phong - Vĩnh Trường
Tuyến 2: Thành - Trần Phú - Bình Tân
Tuyến 3: Bến xe phía Nam - Bến xe phía Bắc
Tuyến 4: Dương Hiến Quyền - Nguyễn Thiện Thuật - Cầu Đá
Tuyến 5: Cầu Trần Phú - Tô Hiến Thành - Hòn Rớ 1
Tuyến 6: Bến xe phía Nam - chợ Lương Sơn
Đường thủy: Nha Trang có cảng Nha Trang, chủ yếu là vận chuyển hành khách qua lại TP Hồ Chí Minh và Đà Nẵng.
Đường sắt: Ga Nha Trang là một trong những ga lớn trên tuyến đường sắt Bắc Nam của Việt Nam. Tất cả các tuyến tàu lửa đều dừng ở đây. Ngoài các tàu Thống Nhất, còn có các chuyến tàu SN1-2, SN3-4 và gần đây có thêm chuyến tàu 5 sao đầu tiên chạy tuyến Sài Gòn-Nha Trang.
40 km.Giao thông nội thành: Nha Trang có 6 tuyến xe bus nội thành và 1 xe bus sân bay, lộ trình trải từ Thành (diên khánh), Hòn Rớ, Chợ Lương Sơn... phục vụ việc đi lại của người dân thành phố.
Tuyến 1: Thành (huyện Diên Khánh) - Lê Hồng Phong - Vĩnh Trường
Tuyến 2: Thành - Trần Phú - Bình Tân
Tuyến 3: Bến xe phía Nam - Bến xe phía Bắc
Tuyến 4: Dương Hiến Quyền - Nguyễn Thiện Thuật - Cầu Đá
Tuyến 5: Cầu Trần Phú - Tô Hiến Thành - Hòn Rớ 1
Tuyến 6: Bến xe phía Nam - chợ Lương Sơn
Đường thủy: Nha Trang có cảng Nha Trang, chủ yếu là vận chuyển hành khách qua lại TP Hồ Chí Minh và Đà Nẵng.
Đường sắt: Ga Nha Trang là một trong những ga lớn trên tuyến đường sắt Bắc Nam của Việt Nam. Tất cả các tuyến tàu lửa đều dừng ở đây. Ngoài các tàu Thống Nhất, còn có các chuyến tàu SN1-2, SN3-4 và gần đây có thêm chuyến tàu 5 sao đầu tiên chạy tuyến Sài Gòn-Nha Trang.
Danh lam thắng cảnh
Tượng Phật trắng
Đi thuyền trên sông Cái, lặn biển, đi vòng quanh các đảo hay thăm thác Ba Hồ.
Dinh Bảo Đại
Suối khoáng nóng Tháp Bà:
Đầm Nha Phu
Suối Hoa Lan
Đảo Khỉ: năm 2006 có trường đua ô tô loại nhỏ.
Bãi Sạn
Hòn Chồng
Hòn Tằm
Hòn Mun
Hòn Con Sẻ Tre
Hòn Ông
Đảo Yến
Hòn Tre (VinpearLand-Hòn Ngọc Việt, khu resort và giải trí được mệnh danh là hòn ngọc Việt Nam)
Suối Đổ
Suối Tiên
Hòn Bà
Thác Yangbay
Tháp Bà Ponagar Nha Trang
Chùa Long Sơn (chùa Phật trắng)
Viện Bảo tàng Hải dương học: viện nghiện cứu biển lớn nhất Đông Dương với hàng chục ngàn mẫu sinh vật biển, cùng một thư viện sách khoa học quí hiếm bậc nhất Việt Nam.
Nhà thờ Chánh Tọa (nhà thờ núi)
Viện Pasteur Nha Trang
Thủy Cung Trí Nguyên
Bãi Dài (Cam Ranh), nằm trên đại lộ Nguyễn Tất Thành, nối liền sân bay Cam Ranh và thành phố Nha Trang
Đặc sản
Đi thuyền trên sông Cái, lặn biển, đi vòng quanh các đảo hay thăm thác Ba Hồ.
Dinh Bảo Đại
Suối khoáng nóng Tháp Bà:
Đầm Nha Phu
Suối Hoa Lan
Đảo Khỉ: năm 2006 có trường đua ô tô loại nhỏ.
Bãi Sạn
Hòn Chồng
Hòn Tằm
Hòn Mun
Hòn Con Sẻ Tre
Hòn Ông
Đảo Yến
Hòn Tre (VinpearLand-Hòn Ngọc Việt, khu resort và giải trí được mệnh danh là hòn ngọc Việt Nam)
Suối Đổ
Suối Tiên
Hòn Bà
Thác Yangbay
Tháp Bà Ponagar Nha Trang
Chùa Long Sơn (chùa Phật trắng)
Viện Bảo tàng Hải dương học: viện nghiện cứu biển lớn nhất Đông Dương với hàng chục ngàn mẫu sinh vật biển, cùng một thư viện sách khoa học quí hiếm bậc nhất Việt Nam.
Nhà thờ Chánh Tọa (nhà thờ núi)
Viện Pasteur Nha Trang
Thủy Cung Trí Nguyên
Bãi Dài (Cam Ranh), nằm trên đại lộ Nguyễn Tất Thành, nối liền sân bay Cam Ranh và thành phố Nha Trang
Đặc sản
Ngoài các sản vật biển, Nha Trang có nước yến/yến sào (hay tổ chim yến được chúng làm từ nước dãi của mình) và nem nướng Ninh Hòa. Ngoài ra, nói đến các món dân dã Nha Trang còn nổi tiếng qua món bún cá hay bánh căn. Với món bánh canh Nha Trang thì không giống với bất kỳ ở một địa phương nào khác, nước lèo được làm từ chất ngọt của cá cộng với bột bánh canh tạo nên một hương vị khó quên. Ngoài ra tại Nha Trang còn có bong bóng cá , vi cá , nước mắm , khô cá thu được xếp vào loại ngon . Hải sản Nha Trang đa dạng và phong phú với rất nhiều loại và vô số những món ăn khác nhau , nổi tiếng có món nhum - còn gọi là cầu gai hay nhím biển ăn sống với cải bẹ xanh .